Głównym celem prowadzonej polityki przestrzennej jest kształtowanie przestrzeni w sposób uwzględniający w uporządkowanych relacjach uwarunkowania i wymagania: funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe, kompozycyjno - estetyczne, tworząc tym samym harmonijną całość (ład przestrzenny).

Podstawowym dokumentem kształtującym obecnie politykę przestrzenną miasta Cieszyn jest Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Cieszyna (uchwała Rady Miejskiej Cieszyna z dnia 29 grudnia 2016 r., nr XXVIII/270/16), przy czym, skutkiem zmian w przepisach prawa, obowiązuje ono do czasu wejścia w życie Planu ogólnego, nie dłużej jednak niż do 31 sierpnia 2026 r. 

W 2025 r. kontynuowane były prace nad projektem Planu ogólnego miasta Cieszyna. W ramach trwającej procedury zebrano łącznie 229 wniosków do projektu Planu (w terminie do 15 stycznia 2025 r.). Po opracowaniu koncepcji Planu zorganizowane zostało w dniu 1 lipca spotkanie prekonsultacyjne z wszystkimi zainteresowanymi. W listopadzie opracowany został ostateczny projekt Panu ogólnego, który podlegał uzgodnieniom i opiniowaniu przez właściwe organy.

Miejscowe Plany zagospodarowania przestrzennego

W 2025 r. Rada Miejska Cieszyna uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru śródmieścia Cieszyna, który objął powierzchnię ok. 70 ha. Obowiązuje on od 25 lipca 2025 r. Wejście w życie „nowego” miejscowego planu skutkowało utratą ważności 2 innych miejscowych planów o pow. ok. 2 ha. 

W dniu 29 października 2025 r. Rada Miejska Cieszyna uchwaliła zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Małej Łąki i Boguszowic. Efektem tej zmiany jest możliwość realizacji transformacji energetycznej cieszyńskiej elektrociepłowni poprzez budowę źródła ciepła w oparciu o biomasę spełniającą wymogi określone w przepisach w sprawie szczegółowych cech jakościowo-wymiarowych drewna energetycznego. 

Na koniec 2025 r. na terenie miasta Cieszyna obowiązywało 21 miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Powierzchnia miasta objęta planami miejscowymi wynosiła 2.157 ha, co stanowiło 75,42 % powierzchni miasta (73,01% na koniec 2024 r.). 

Decyzje o warunkach zabudowy i decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego

Decyzje o warunkach zabudowy wydawane są na obszarach nie objętych planami zagospodarowania, w celu określenia sposobu zagospodarowania terenu i warunków zabudowy dla inwestycji, których charakter nie odpowiada katalogowi inwestycji celu publicznego. Należy przy tym zaznaczyć, że inwestycje realizowane na ich podstawie opierają się na kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu określanych na podstawie zabudowy zlokalizowanej na działkach sąsiednich. 

W 2005 r. w mieście Cieszynie wydano 54 decyzje o warunkach zabudowy, z czego:

• 1 dotycząca zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej,

• 32 dotyczące zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej,

• 12 dotyczących zabudowy usługowej,

• 7 dotyczących innej zabudowy.

Na obszarach nie objętych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego warunki dla realizacji inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Treść decyzji celu publicznego obejmuje zatem szczegóły dotyczące warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ochrony środowiska i zdrowia ludzi oraz dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji, wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, ochrony obiektów budowlanych, czy linii rozgraniczających teren danej inwestycji. 

W 2025 r. w mieście Cieszynie wydano 15 decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, z czego:

• 1 dotycząca drogi publicznej.

• 7 dotyczących infrastruktury technicznej, 

• 3 dotyczące obiektów publicznych,

• 4 dotyczące innych celów publicznych.

Cieszyn, położony na pograniczu Polski i Czech, wyróżnia się malowniczym krajobrazem oraz bogactwem przyrody, które od wieków kształtują jego charakter. Miasto leży w dolinie rzeki Olzy, otoczone jest łagodnymi wzniesieniami Beskidu Śląskiego, co sprzyja powstawaniu różnorodnych ekosystemów i sprzyja bioróżnorodności. W granicach Cieszyna znajdują się zarówno tereny leśne, jak i zielone przestrzenie miejskie, które pełnią funkcję rekreacyjną, edukacyjną oraz przyczyniają się do poprawy jakości powietrza.

Istniejąca zieleń obejmuje parki, skwery, ogrody przydomowe, a także elementy małej architektury przyrodniczej, takie jak kąciki przyrodnicze, czy nasadzenia drzew i krzewów w przestrzeni publicznej. 

Ochrona środowiska w Cieszynie obejmuje zarówno działania proekologiczne prowadzone przez władze miejskie, jak i inicjatywy obywatelskie oraz szkolne, które mają na celu poprawę jakości powietrza, segregację odpadów, rewitalizację terenów zielonych oraz edukację ekologiczną mieszkańców.

niektóre realizowane programy z zakresu ochrony środowiska 

• Programy "Śląskie. Przywracamy Błękit", 

• Plan działań na rzecz zrównoważonej energii i klimatu dla Miasta Cieszyna,

• Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Miasta Cieszyna na lata 2022-2030,

• Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu dla Miasta Cieszyn do 2030 r.,

• Uchwała krajobrazowa,

• Program Ciepłe Mieszkanie,

• Program Czyste Powietrze.

Wszystkie programy i strategie zostały szczegółowo opisane w dziale "Realizowane polityki, programy i strategie".

inwestujemy w ekologię

Burmistrz Miasta Cieszyna przeprowadził nabór wniosków o udzielenie dotacji celowych z budżetu gminy na inwestycje z zakresu ochrony środowiska i gospodarki wodnej, planowane do realizacji w 2026 r. Nabór trwał od 14.10 do 14.11.2025 r.

Dofinansowanie obejmowało działania związane z:

•  ograniczeniem niskiej emisji (m.in. wymianę nieefektywnych pieców na nowoczesne źródła ogrzewania, podłączenie do sieci ciepłowniczej czy wykorzystanie odnawialnych źródeł energii), 

• uporządkowaniem gospodarki wodno-ściekowej (w tym podłączenie do kanalizacji lub budowę przydomowych oczyszczalni),

• zwiększeniem retencji wód opadowych poprzez systemy ich gromadzenia i wykorzystania.

O wsparcie mogły ubiegać się osoby fizyczne oraz inne podmioty spoza sektora finansów publicznych posiadające nieruchomości na terenie Cieszyna.

ciepłe mieszkanie

W latach 2024-2025 Gmina Cieszyn – na podstawie umowy z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach – realizowała program priorytetowy „Ciepłe Mieszkanie”. Celem programu była poprawa jakości powietrza w wyniku zmniejszenia emisji pyłów oraz gazów cieplarnianych poprzez wymianę nieefektywnych źródeł ciepła i poprawę efektywności energetycznej w lokalach mieszkalnych znajdujących się w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych na terenie Cieszyna.

Zgodnie z umową, budżet przyznany na realizację programu na terenie Gminy Cieszyn w latach 2024-2025 wynosił 11.750.000 zł. Nabór wniosków był prowadzony w okresie od 1 października 2024 r. do 30 czerwca 2025 r., a inwestycje objęte dofinansowaniem należało zakończyć do dnia 31 grudnia 2025 r.

W okresie naboru złożonych zostało 10 wniosków, które zostały pozytywnie rozpatrzone. W wyniku ich rozpatrzenia zawarto 9 umów z beneficjentami (osobami fizycznymi i wspólnotami mieszkaniowymi) na łączną kwotę dofinansowania wynoszącą 682.500 zł (jedna osoba fizyczna zrezygnowała z podpisania umowy). Ostatecznie 6 beneficjentów zakończyło inwestycje i rozliczyło ich koszty (3 osoby fizyczne zrezygnowały z dotacji już po podpisaniu umów), a wysokość wypłaconego dofinansowania wyniosła 415.296,50 zł.

zielony cieszyn nas cieszy

Zdobywamy nagrody

W 2025 r. Gmina Cieszyn otrzymała nagrodę Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach – Zielony Czek’2025 w kategorii EKOSAMORZĄD, za podejmowane działania w ramach programu Rozwój Lokalny oraz dokumenty strategiczne opracowane w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna.

Uczestniczymy w konkursach i zdobywamy wyróżnienia

Miasto Cieszyn wzięło udział udział w XXVI edycji konkursu „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego”. 

Do tegorocznej edycji zgłoszono 31 realizacji z 20 gmin. Po ocenie formalnej i preselekcji do finału zakwalifikowano 25 obiektów reprezentujących różnorodne formy przestrzeni publicznych i obiektów użyteczności publicznej — od parków, placów i terenów rekreacyjnych po nowe i zaadaptowane budynki o funkcjach edukacyjnych, kulturalnych i społecznych.

Wśród wyróżnionych projektów znalazł się projekt „Cieszyn – miasto samowystarczalne – Zielony Cieszyn, Zielona sieć, Zielone sąsiedztwo, Samowystarczalne dzielnice”:

• przedsięwzięcie „Zielony Cieszyn” dotyczyło kompleksu czterech obszarów objętych ochroną – dwóch rezerwatów przyrody „Lasek Miejski nad Puńcówką” i „Lasek Miejski nad Olzą” oraz użytku ekologicznego „Łęg nad Puńcówką” i zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Lasek Miejski w Błogocicach”. Polegało na poprawie jakości wybranych szlaków pieszych, wprowadzeniu elementów małej architektury, nowych nasadzeń drzew i krzewów oraz pielęgnacji lub usunięciu istniejących, wprowadzeniu elementów umożliwiających retencję lub spowolnienie spływu wód deszczowych,

• przedsięwzięcie „Zielona sieć” obejmowało opracowanie koncepcji sieci ok. 50 terenów zieleni w śródmieściu (na obszarze historycznego układu urbanistycznego Cieszyna, objętego ochroną jako zabytek) m. in. : rewitalizacji parku historycznego przy kościele pw. Św. Trójcy, wprowadzenia nasadzeń bioróżnorodnościowych w pasie drogowym ul. Bielskiej (na odcinku od ul. Wyższa Brama do Ronda 500 lat Reformacji), utworzenia parku kieszonkowego na rogu ul. Wyższa Brama i ul. Bielskiej, założenia mikrozieleńca na rogu ul. Wyższa Brama i pl. Kościelnego,

•  przedsięwzięcie „Samowystarczalne dzielnice”, w ramach którego dokonano rewaloryzacji i wzmocnienia funkcji parku Kasztanowego oraz założono nowy teren o charakterze parkowym na os. Podgórze. Całość prac zrealizowana została z zachowaniem przyrodniczych i krajobrazowych walorów obszarów. 

Inwestorem było Miasto Cieszyn.

Celem projektu było wzmocnienie spójności społecznej i gospodarczej, a w szczególności uruchomienie polityki środowiskowej, ożywiając aktywność i kreatywność mieszkańców oraz turystów do korzystania z rekreacji. 

wspólnie Powiększamy naszą zieloną przestrzeń

Przeprowadzono konsultacje społeczne dotyczące zagospodarowania części terenu po Cieszyńskich Zakładach Przetwórczych „Las”. Podczas spotkań mieszkańcy, w tym także dzieci, zgłaszali swoje pomysły na przyszłe wykorzystanie przestrzeni, inspirując się przykładami z innych miast.

Wśród propozycji znalazły się m.in. tereny sportowo-rekreacyjne, przestrzenie zielone, strefy relaksu oraz miejsca do organizacji wydarzeń kulturalnych i integracyjnych. Zebrane opinie posłużyły jako podstawa do opracowania koncepcji miejsca łączącego funkcje rekreacyjne, edukacyjne i społeczne, odpowiadającego na potrzeby lokalnej społeczności.

Prowadzimy narady obywatelskie

30.09.2025 r. miała miejsce narada obywatelska dotycząca Zielonego Budżetu Cieszyna. Jest to forma konsultacji społecznych, której celem było poznanie opinii mieszkańców oraz identyfikacja ich potrzeb w zakresie ochrony środowiska, przyrody i rozwoju terenów zieleni. Spotkanie służyło wspólnemu wypracowaniu rekomendacji, które miały znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych działaniach realizowanych przez miasto, w szczególności w sposobie kształtowania i wydatkowania środków w ramach Zielonego Budżetu.

Istotnym elementem narady była również próba zdefiniowania zakresu pojęcia „Zielony Budżet”. Dyskusja obejmowała nie tylko kwestie związane z tworzeniem nowych terenów zielonych oraz modernizacją istniejących, ale także poszerzenie tego pojęcia o inne obszary związane z szeroko rozumianą ekologią. Wypracowane rekomendacje miały pomóc w określeniu kierunków działań miasta oraz wskazać, jakie inicjatywy powinny być wspierane w ramach Zielonego Budżetu Cieszyna.

Otwieramy ekopracownie

Uczniowie Szkoły Podstawowej nr 1 w Cieszynie zyskali dostęp do nowo utworzonej ekopracowni „Pod lipami na dziedzińcu w SP1”, wyposażonej w nowoczesne pomoce dydaktyczne. Przestrzeń ta została stworzona jako miejsce rozwijania wiedzy przyrodniczej oraz kształtowania świadomości ekologicznej młodzieży.

Uroczyste otwarcie „zielonej” klasy odbyło się 30.09.2025 r. z udziałem dyrektora szkoły oraz zaproszonych gości, w tym przedstawicieli władz samorządowych, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, partnerów ze szkoły w Ostrawie, a także nauczycieli, rodziców i uczniów.

Inwestycja została zrealizowana w ramach II edycji programu „Ekopracownia pod chmurką” i dofinansowana kwotą 70.000,00 zł przez WFOŚiGW w Katowicach, przy dodatkowym wsparciu Miasta Cieszyn w wysokości 17.500,00 zł. 

Pozyskane środki przeznaczono na zakup i montaż elementów małej architektury, takich jak pergola ogrodowa z ruchomymi lamelami i roletą, ławki, stoły i krzesła ogrodowe, zbiornik na deszczówkę, podwyższony warzywnik, kompostownik, stół do gry w szachy, kosz do segregacji odpadów oraz skrzynia na drobne narzędzia ogrodnicze.

Zakupiono i zamontowano również budki lęgowe dla ptaków i motyli oraz wykonano nasadzenia drzew, krzewów i bylin. Dziedziniec wyposażono w elementy edukacyjne, m.in. stację pogodową, plansze i gry o tematyce dendrologicznej, kostki i płytki edukacyjne, zegar słoneczny oraz tablicę „Cztery pory roku”. Zakupiono także mikroskopy kieszonkowe.

Pucujemy Lasek Miejski nad Puńcówką

Od września do listopada na terenie rezerwatu przyrody „Lasek Miejski nad Puńcówką” prowadzone były prace związane z utrzymaniem drzewostanu. Działania, zlecone przez Miejski Zarząd Dróg w Cieszynie, były wynikiem szczegółowej inwentaryzacji dendrologicznej. Ich celem było zapewnienie bezpieczeństwa odwiedzającym oraz długofalowa ochrona tego cennego przyrodniczo obszaru.

Rezerwat stanowi zieloną oazę w sercu Cieszyna. Jego głównym zadaniem jest ochrona fragmentu naturalnego lasu łęgowego, charakterystycznego dla dolin rzecznych Śląska Cieszyńskiego. Aby mieszkańcy mogli bezpiecznie korzystać z tego terenu, konieczne okazało się podjęcie działań interwencyjnych. 

Podstawą do zaplanowania prac była kompleksowa inwentaryzacja dendrologiczna, przeprowadzona w listopadzie i grudniu 2024 r., która objęła łącznie 2.247 drzew na terenie rezerwatu. Ekspertyza wykazała, że choć większość drzewostanu jest w dobrym stanie, istnieje szereg poważnych problemów, które wymagają natychmiastowej reakcji:

• znaczna liczba drzew, zwłaszcza starszych, wykazywała zaawansowane wypróchnienie pni, co stwarzało bezpośrednie zagrożenie dla osób korzystających ze ścieżek,

• wiele jesionów wyniosłych było dotkniętych chorobami grzybicznymi, co prowadziło to do obumierania drzew i zwiększało ryzyko ich niekontrolowanego przewrócenia się,

• duże zagęszczenie drzew sprawiało, że ich korony rozwijały się wyłącznie w górnej części pnia, co powodowało destabilizację i zwiększenie podatność drzew na złamania podczas silnych wiatrów,

• na terenie rezerwatu, szczególnie na skarpach, znajdowało się wiele powalonych drzew, które opierając się o zdrowe egzemplarze, zagrażały ich stabilności,

• młode drzewa, z powodu konkurencji ze strony starszych, dominujących egzemplarzy, miały ograniczone możliwości prawidłowego wzrostu.

Prace zostały podzielone na dwa etapy:
    • Etap I (pilny): wycinka drzew stwarzających bezpośrednie zagrożenie dla użytkowników ścieżek,
    • Etap II: prace na pozostałych wytypowanych drzewach.
Łącznie do wycinki zakwalifikowano 129 drzew, a 173 zostały poddane zabiegom pielęgnacyjnym, takim jak usunięcie suchych gałęzi i jemioły. 

prowadzimy kampanie informacyjno-edukacyjne: 

• przeprowadzono zajęcia edukacyjne o tematyce „Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii” i „Jak skutecznie walczyć ze smogiem” (w Przedszkolu nr 18 oraz w Przedszkolu nr 16),

• zakupiono materiały edukacyjne – kącik ekologiczny (pufy, gry itp.) oraz zestaw demonstracyjny OZE, wykorzystywane w ramach zajęć edukacyjnych prowadzonych przez ekodoradcę,

• opracowano materiały edukacyjne zamieszczane na dedykowanej zakładce (EkoDoradca) na stronie www.cieszyn.pl, „Wiadomościach Ratuszowych” i mediach społecznościowych Cieszyna,

• zorganizowano (w terminie od 29 września do 1 października 2025 r.) 7 warsztatów literackich dla szkół podstawowych, poświęcony gospodarce odpadami, ochronie powietrza i wody (łączna liczba uczestników ok. 700 uczniów),

• wydano 3 komiksy (po 1.000 sztuk każdy) o tematyce dot. gospodarki odpadami, ochrony powietrza i wody pt. „Jak raz w Cieszynie Felek Zadyma walczył ze smogiem o dobry klimat”, „Jak raz w Cieszynie ze śmieci bandą poradził sobie dzielny komandos”, „Czemu w Cieszynie wody ubywa? Warto zadzwonić po detektywa”,

• w ramach Cieszyńskiej Szkoły EkoMyślenia zorganizowano wraz z Biblioteką Miejską wykład pn. „Dobry Rok w Ogrodzie – zamień sezonowość w codzienność”,

• zorganizowano spacer przyrodniczy i spotkanie autorskie ze Stanisławem Łubieńskim pn. „Sekretne życie Cieszyna!”.

Zmieniamy naszą komunikację na eko

• uzyskaliśmy dofinansowanie w wysokości około 12,32 mln zł na realizację projektu pn. „Modernizacja cieszyńskiej komunikacji zbiorowej poprzez zakup autobusów elektrycznych”. W ramach projektu w grudniu 2025 r. zakończone zostało zadanie polegające na doposażeniu stacji transformatorowej zlokalizowanej na terenie zajezdni autobusowej ZGK przy ul. Słowiczej,

• wybudowaliśmy drogi pieszo-rowerowe: 

  • • o nawierzchni bitumicznej na odcinku od skrzyżowania z ul. Folwarczną do ul. Jabłonnej, w ramach przedsięwzięcia pn. „Rozbudowy ul. Hażlaskiej w Cieszynie”,

    • wzdłuż ulicy Morcinka w ramach zadania pn. „Przebudowa ul. Morcinka i ul. Kargera”,

• złożyliśmy wniosek o dofinansowanie zadania pn. „Rozbudowa infrastruktury związanej ze zrównoważoną mobilnością miejską w Cieszynie”, w ramach którego zaplanowano budowę drogi dla pieszych i rowerów w rejonie ul. Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego oraz drogi dla pieszych i rowerów w ciągu ul. Czarny Chodnik od Parku św. Trójcy w kierunku ul. Zamkowej. W ramach projektu zaplanowano również montaż wiaty rowerowej na terenie Dworca Cieszyn oraz montaż boksów rowerowych na terenie planowanego do budowy parkingu park and ride przy ulicy Brodzińskiego.

Planujemy ekologicznie

Uwzględniamy w opracowywanych i aktualizowanych miejscowych planach zagospodarowana przestrzennego (oraz w innych dokumentach planistycznych) zapisy z zakresu adaptacji do zmian klimatu (dotyczące m.in. rozwoju terenów zielonych, stosowania rozwiązań w zakresie zielono-błękitnej infrastruktury itp.). 

W uchwalonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieścia:

• wyznaczyliśmy 38 terenów zieleni urządzonej (istniejące parki miejskie, planowane do urządzenia parki miejskie oraz pozostałe tereny zieleni urządzonej, którymi są lub będą skwery, zieleńce, parklety, itp.),

• wyznaczyliśmy teren pod park miejski z dopuszczeniem zabudowy podziemnej na zapleczu budynku Cieszyńskiego Ośrodka Kultury „Dom Narodowy” (w miejscu obecnego kompleksu garażowego),

• wprowadziliśmy nakaz zachowania istniejącego wartościowego drzewostanu, w szczególności istniejących szpalerów drzew,

• wprowadziliśmy nakaz stosowania rozwiązań spowalniających spływ wód opadowych i roztopowych z powierzchni działki budowlanej lub terenu objętego inwestycją, opartych na infiltracji wody oraz pełniących funkcje retencyjne,

• wprowadziliśmy definicję „elementów wodnych”, jako rozwiązań technicznych i nietechnicznych wykorzystujących wodę do kształtowania walorów estetycznych i przyrodniczych, w szczególności poprzez zagospodarowanie wód opadowych i roztopowych, dopuszczając ich zastosowanie przy zagospodarowywaniu działko budowlanej,

• wprowadziliśmy nakaz stosowania szpalerów drzew oraz zieleni niskiej przy przebudowie lub rozbudowie ulic, w celu ograniczenia powstawania i rozprzestrzeniania się hałasu i drgań.